Kryzys męskości - co Biblia naprawdę mówi o byciu mężczyzną

Coś się z mężczyznami stało. Nie trzeba być socjologiem, żeby to zauważyć. Coraz więcej młodych mężczyzn nie ma pracy, nie ma celu, nie ma kobiety, nie ma dzieci - a często nie ma nawet jednego bliskiego przyjaciela. Uciekają w ekrany, w gry, w pornografię, w bezkształtne godziny przewijania cudzych żyć. Statystyki samotności, depresji i samobójstw wśród mężczyzn biją rekordy. Pokolenie chłopców wychowało się bez ojców, a teraz samo nie wie, jak być ojcem.

To jest realny kryzys. I jak każdy kryzys, przyciąga sprzedawców gotowych recept. Dziś krzyczą do mężczyzny dwa głosy, głośniejsze niż wszystkie inne. Jeden mówi: “Twoja męskość jest problemem - stłum ją, przeproś za nią, naucz się być mniej sobą.” Drugi mówi: “Twoja męskość to broń - bierz, dominuj, gardź słabymi, nigdy nie pokazuj serca.” Pierwszy chce mężczyznę okiełznać do zniknięcia. Drugi chce go rozpętać jak drapieżnika.

I tu jest rzecz, której obie strony nie widzą: oba te głosy zgadzają się co do jednego, fałszywego założenia. Oba wierzą, że męska siła to w gruncie rzeczy dominacja. Różnią się tylko werdyktem. Jeden mówi “dominacja jest zła, więc zdławmy siłę”, drugi “dominacja jest dobra, więc ją uwolnijmy”. Ale to samo równanie - siła równa się panowanie nad innymi - leży pod jednym i drugim.

Biblia nie wybiera żadnej z tych stron. Ona rozbija samo równanie. Bo Pismo ma definicję męskości starszą i głębszą niż oba te wynalazki, i jest ona ani wykastrowanym chłopcem, którego boi się lewica, ani apodyktycznym samcem, którego sprzedaje prawica. Moja teza jest prosta i nie zamierzam jej ukrywać: prawdziwa męskość to siła oddana w służbie - a jej doskonałym wzorem nie jest Cezar, lecz Chrystus.

Najpierw nazwijmy dwa fałszywe wzorce

Zanim pójdziemy do Biblii, trzeba nazwać przeciwników po imieniu - bo bez tego cały ten tekst zostanie źle zrozumiany.

Pierwszy wzorzec nazwijmy “wykastrowanym chłopcem”. To projekt kultury postępowej. Zaczyna się od hasła “toksyczna męskość”, które w teorii miało piętnować konkretne zło - przemoc, okrucieństwo, pogardę - a w praktyce zaczęło piętnować samą męskość jako taką. Rywalizacja, ambicja, potrzeba przewodzenia, chęć bycia silnym, pociąg do ryzyka - wszystko to dostało łatkę “problematycznego”. Mężczyźnie mówi się, że jego naturalne popędy są skazą, którą trzeba wyleczyć terapią i przeprosinami. Efekt? Dokładnie ten, który opisał Lewis: człowiek bez serca. Mężczyzna, który nauczył się przepraszać za to, kim jest, ale nie nauczył się, po co jest.

Drugi wzorzec nazwijmy “alfą”. To reakcja na pierwszy - i w pewnym sensie jego lustrzane odbicie. Skoro kultura mówi ci, że męskość jest toksyczna, to znajdą się handlarze, którzy powiedzą: “Świetnie, bądź więc maksymalnie toksyczny.” Alfa to mężczyzna zredukowany do dominacji: pieniądze jako miara wartości, kobiety jako trofea, seks jako podbój, status jako religia. Nigdy nie okazuj słabości, nigdy nie płacz, nigdy nie służ. Bierz, ile zdołasz. To wygląda jak siła - i dlatego jest tak uwodzicielskie dla zagubionego chłopaka. Ale za chwilę zobaczymy, że według Biblii jest to nie nadmiar męskości, lecz jej niedojrzała karykatura.

I teraz sedno. Oba wzorce mierzą męskość tą samą miarą - miarą władzy nad innymi. Jeden mówi: “ta władza jest zła, więc się jej wyrzeknij”. Drugi: “ta władza jest wspaniała, więc ją zgarnij”. Biblia mówi coś, czego nie powie żaden z nich: siła jest dobra, ale nie po to, byś panował nad innymi - po to, byś panował nad sobą i oddawał się za innych. To nie jest kompromis między dwoma biegunami. To coś zupełnie innego niż oba.

Pierwszy kryzys męskości wydarzył się w Edenie

Żeby zobaczyć, na czym naprawdę polega upadek mężczyzny, trzeba cofnąć się do samego początku. Bo pierwszy kryzys męskości nie wydarzył się w XXI wieku. Wydarzył się w ogrodzie.

Zwróć uwagę, jakie zadanie Bóg powierzył pierwszemu mężczyźnie.

Pan Bóg wziął zatem człowieka i umieścił go w ogrodzie Eden, aby uprawiał go i doglądał.

- Rdz 2:15 (BT)

“Aby uprawiał go i doglądał.” To drugie słowo jest kluczowe. Hebrajskie szamar nie znaczy po prostu “pilnować roślinek” - znaczy strzec, chronić, stać na straży. Adam dostał posterunek. Miał pracować i miał strzec - ogrodu, powierzonego mu ładu, a wkrótce także kobiety, którą Bóg postawił u jego boku. Męskość od pierwszej strony Biblii ma w sobie coś ze straży: jest odpowiedzialna za powierzoną przestrzeń.

A teraz zobacz, co dzieje się w chwili próby. Zwykle wyobrażamy sobie tę scenę tak, jakby Ewa była sama, a Adam gdzieś daleko. Ale przeczytaj uważnie:

Wzięła zatem z jego owocu i zjadła; dała także swemu mężowi, który był z nią; a on zjadł.

- Rdz 3:6 (BT)

“Który był z nią.” To krótkie wtrącenie łatwo przeoczyć, a wiele od niego zależy. Nie budujmy na nim więcej, niż mówi Pismo - tekst nie stwierdza wprost, że Adam przez całą rozmowę z wężem stał tuż obok i słyszał każde jego słowo. Ale mówi rzecz wystarczającą: w chwili próby był przy niej, wziął podany owoc i nie zaprotestował ani słowem. Nie stanął na straży, nie zabrał głosu, nie osłonił, nie poprowadził. Po prostu wziął i zjadł. Pierworodny grzech mężczyzny nie był więc aktem agresji, lecz aktem bierności - porzuconym posterunkiem. A jeśli ktoś ma co do tego wątpliwości, rozwiewa je to, co dzieje się chwilę później.

Dlatego pierwsze pytanie, jakie Bóg zadaje upadłej ludzkości, kieruje nie do kobiety, lecz do mężczyzny:

Pan Bóg zawołał na mężczyznę i zapytał go: Gdzie jesteś?

- Rdz 3:9 (BT)

“Gdzie jesteś?” To pytanie przeszywa całą historię i brzmi do dziś nad każdym pokoleniem nieobecnych mężczyzn. Gdzie byłeś, gdy trzeba było stanąć? Gdzie jesteś teraz, gdy twoja żona, twoje dzieci, twoja wspólnota cię potrzebują? Bóg nie pyta, bo nie wie. Pyta, bo mężczyzna ma sobie uświadomić, że go nie było tam, gdzie miał być.

A odpowiedź Adama jest jeszcze bardziej zdradziecka niż samo milczenie:

Niewiasta, którą postawiłeś przy mnie, dała mi owoc z tego drzewa, a ja zjadłem.

- Rdz 3:12 (BT)

W jednym zdaniu Adam obwinia dwie osoby: kobietę (“niewiasta dała mi”) i Boga (“którą Ty postawiłeś przy mnie”). Nie bierze odpowiedzialności za nic. Najpierw nie stanął na straży, a teraz nie chce nawet przyznać się do winy. Zrzuca ją na tę, którą miał chronić, i na Tego, który go stworzył.

Zatrzymaj się nad tym, bo to jest diagnoza dużo celniejsza niż wszystko, co powiedzą ci dzisiejsi eksperci. Pierworodny grzech męskości to nie nadmiar siły. To abdykacja. To porzucony posterunek i przerzucona wina. A jeśli tak, to dzisiejszy kryzys nie jest wcale nowy - jest najstarszą historią świata. Mężczyzna, który nie chce się pojawić, nie chce się zobowiązać, nie chce przewodzić, nie chce być ojcem - to Adam chowający się w krzakach i wskazujący palcem na wszystkich wokół.

Biblia nie wstydzi się siły

Skoro upadek mężczyzny polega na bierności, to lekarstwem nie może być jeszcze więcej bierności. A dokładnie to proponuje pierwszy wzorzec - “wykastrowany chłopiec”. Kultura, która słyszy słowo “siła” i natychmiast dodaje “toksyczna”, myli się u samego korzenia. Bo Biblia siły się nie wstydzi. Ona jej żąda.

Czuwajcie, trwajcie mocno w wierze, bądźcie mężni i umacniajcie się!

- 1 Kor 16:13 (BT)

“Bądźcie mężni.” To nie jest metafora dla obu płci wygładzona do neutralności - w oryginale Paweł używa słowa, które dosłownie znaczy “zachowujcie się jak mężczyźni”. Apostoł nie boi się wezwać do męstwa wprost. Dla niego siła ducha, odwaga, wytrwałość to nie defekty do wyleczenia, lecz cnoty do rozniecenia.

To samo słyszy umierający Dawid, gdy przekazuje królestwo synowi:

Ja wyruszam w drogę przeznaczoną ludziom na całej ziemi. Ty zaś bądź mocny i okaż się mężem!

- 1 Krl 2:2 (BT)

“Okaż się mężem.” Ostatnie słowa ojca do syna to nie “bądź delikatny” ani “bądź uległy”, lecz “bądź mocny”. To samo Bóg mówi Jozuemu u progu jego zadania:

Czyż ci nie rozkazałem: Bądź mężny i mocny? Nie bój się i nie lękaj, ponieważ z tobą jest Pan, Bóg twój, wszędzie, gdziekolwiek pójdziesz.

- Joz 1:9 (BT)

Zauważ jeszcze jedną rzecz - Bóg lubi wywoływać z mężczyzny siłę, której ten sam w sobie nie widzi. Gdy anioł spotyka Gedeona, ten chowa się w tłoczni, przerażony i słaby. A pierwsze słowa, jakie słyszy, brzmią:

Pan jest z tobą, dzielny wojowniku!

- Sdz 6:12 (BT)

“Dzielny wojowniku” - do faceta, który akurat się chowa. Bóg nie mówi mu, kim jest teraz, lecz kim ma się stać. Widzi w tchórzącym chłopcu wojownika i wywołuje go po imieniu.

To jest dokładne przeciwieństwo kultury, która słyszy w chłopcu energię, ambicję i chęć walki - i mówi mu, że to choroba. Problemem naszych czasów nie jest to, że mężczyźni są zbyt silni. Problemem jest to, że powiedzieliśmy im, iż sama siła jest wadą - a potem dziwimy się, że są zagubieni, bierni i bez celu. Wycięliśmy narząd i domagamy się funkcji.

Prawdziwa siła to panowanie nad sobą, nie nad innymi

Ale w tym momencie z drugiej strony wychyla się “alfa” i mówi: “No właśnie! Siła jest dobra. Więc bierz, dominuj, podbijaj.” I tu Biblia zatrzymuje go równie stanowczo, jak przed chwilą zatrzymała pierwszy wzorzec. Bo owszem, siła jest dobra - ale Pismo definiuje ją zupełnie inaczej, niż robi to każdy handlarz męskiej dominacji.

Lepszy jest cierpliwy od bohatera, a panujący nad sobą od zdobywcy miasta.

- Prz 16:32 (BT)

Przeczytaj to zdanie kilka razy, bo ono wywraca cały kult alfy do góry nogami. Kto jest silniejszy - zdobywca miasta czy człowiek panujący nad sobą? Biblia odpowiada bez wahania: ten drugi. Najwyższą formą siły nie jest władza nad innymi, lecz władza nad samym sobą. Facet, który potrafi zdobyć miasto, ale nie potrafi zapanować nad własnym gniewem, żądzą czy próżnością, jest według Pisma słabszy od cichego człowieka, który panuje nad sobą.

To rozstrzyga sprawę “alfy” definitywnie. Bo kim jest ten cały dominujący samiec z internetu? Człowiekiem, który nie umie powiedzieć “nie” własnej pożądliwości, własnej chciwości, własnemu ego. Jest niewolnikiem każdego swojego apetytu i nazywa to wolnością. A Biblia ma na to bardzo konkretny obraz:

Miastem odkrytym, bez murów, jest człowiek nieopanowany.

- Prz 25:28 (BT)

Zobacz tę odwrotność. Kultura alfy mówi: “człowiek nieokiełznany to twierdza, której nikt nie tknie.” Biblia mówi: człowiek nieopanowany to miasto bez murów - otwarte, bezbronne, wystawione na każdy najazd. To, co uchodzi za nieustraszoną siłę, jest w istocie kompletnym brakiem obrony. Prawdziwe mury mężczyzny to nie jego bicepsy ani konto, lecz jego samokontrola. Człowiek, który nie panuje nad sobą, choćby wyglądał na twardziela, jest miastem do wzięcia.

Dlatego “alfa” to według Biblii nie za dużo męskości, lecz za mało dojrzałości. To chłopięce apetyty w ciele dorosłego mężczyzny. Prawdziwa siła nie polega na tym, że dajesz upust każdemu popędowi, lecz na tym, że nad każdym potrafisz zapanować. I nie przypadkiem właśnie samokontrola jest jednym z owoców Ducha Świętego:

Owocem zaś Ducha jest: miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność, opanowanie.

- Ga 5:22-23 (BT)

Na tej liście stoi “łagodność” - i to słowo jest częścią pułapki, w którą wpadają obie strony sporu. Bo w Biblii łagodność nie znaczy miękkość ani słabość. Greckie praus opisywało konia bojowego okiełznanego uzdą: całą jego moc, całą jego siłę - ale pod kontrolą, oddaną w służbę jeźdźcowi. Łagodny mężczyzna to nie mężczyzna bez siły. To mężczyzna, którego ogromna siła jest opanowana i skierowana we właściwą stronę. To o walce z własnym “ja” jako źródłem każdego grzechu pisałem szerzej w tekście Zaprzyj się samego siebie - bo tu leży prawdziwe pole bitwy każdego mężczyzny.

Prawdziwy mąż bierze odpowiedzialność

Skoro pierworodny grzech mężczyzny to abdykacja, to jego droga powrotna prowadzi przez jedno słowo: odpowiedzialność. Nie dominację, nie uległość - odpowiedzialność. Gotowość, by stanąć tam, gdzie się powinno, i dźwignąć na barki to, co trudne.

Biblia mówi o tym z twardością, która dziś brzmi niemal skandalicznie:

A jeśli kto nie dba o swoich, a zwłaszcza o domowników, wyparł się wiary i gorszy jest od niewierzącego.

- 1 Tm 5:8 (BT)

To mocne słowa. Paweł nie mówi: “dobrze byłoby, gdyby mężczyzna trochę pomagał”. Mówi, że kto zaniedbuje troskę o swoich najbliższych, ten “wyparł się wiary” i jest “gorszy od niewierzącego”. Troska o rodzinę - materialna, ale i duchowa - nie jest w Biblii opcjonalnym dodatkiem do męskości. Jest jej rdzeniem. Mężczyzna, który potrafi się zobowiązać i wytrwać w tym zobowiązaniu, robi coś dokładnie odwrotnego niż Adam chowający się w krzakach.

Ta odpowiedzialność w szczególny sposób obejmuje ojcostwo:

A wy, ojcowie, nie pobudzajcie do gniewu waszych dzieci, lecz wychowujcie je w karności, napominając, jak chce Pan.

- Ef 6:4 (BT)

Zauważ, do kogo Paweł kieruje te słowa - do ojców. W kulturze, która wychowanie zrzucała głównie na matki, apostoł mówi wprost: ojcze, to twoje zadanie. Nie masz być ani despotą, który “pobudza dzieci do gniewu”, ani nieobecnym cieniem, który zostawia je same. Masz być obecny, cierpliwy i prowadzący. A epidemia bezojcowości, którą dziś obserwujemy - miliony chłopców dorastających bez mężczyzny, na którym mogliby się wzorować - to nie jest przypadek. To zbiorowa powtórka grzechu Adama, rozpisana na całe pokolenie.

Nieprzypadkowo sam Bóg objawia się nam przede wszystkim jako Ojciec. Ludzkie ojcostwo jest, choć w ułomny sposób, obrazem Bożego serca. Dlatego gdy mężczyzna porzuca swoje dzieci, rani nie tylko je - zaciera w świecie obraz Boga, który nigdy nie porzuca swoich.

Odpowiedź na pytanie “gdzie jesteś?” ma w Biblii swoją klasyczną formę. Gdy Bóg woła Abrahama, Mojżesza, Samuela, Izajasza, oni nie chowają się jak Adam. Mówią: “Oto jestem”. To jest cała różnica między mężczyzną upadłym a mężczyzną odkupionym. Adam na wołanie Boga chował się i milczał. Odkupiony mężczyzna na to samo wołanie odpowiada: jestem tutaj, na swoim miejscu, gotów.

Wzór to Chrystus, nie Cezar

Dochodzimy teraz do serca sprawy. Bo można by pomyśleć: dobrze, siła plus samokontrola plus odpowiedzialność - to brzmi jak przepis na twardego, porządnego faceta. Ale Biblia idzie o krok dalej, w miejsce, którego nie przewidziała ani lewica, ani prawica. Pokazuje nam konkretnego Człowieka jako wzór męskości - i nie jest nim żaden zdobywca.

Posłuchaj, jak Jezus definiuje wielkość - bo to jest bezpośrednie uderzenie w cały kult statusu i dominacji:

Wiecie, że władcy narodów uciskają je, a wielcy dają im odczuć swą władzę. Nie tak będzie u was. Lecz kto by między wami chciał się stać wielkim, niech będzie waszym sługą. A kto by chciał być pierwszym między wami, niech będzie niewolnikiem waszym, na wzór Syna Człowieczego, który nie przyszedł, aby Mu służono, lecz aby służyć i dać swoje życie na okup za wielu.

- Mt 20:25-28 (BT)

“Nie tak będzie u was.” Jezus bierze cały model, na którym zbudowana jest kultura alfy - “wielcy dają odczuć swoją władzę” - i mówi: to jest sposób pogan, nie mój. U mnie wielkość mierzy się odwrotnie: nie tym, ilu ludziom każesz sobie służyć, lecz ilu sam służysz. To nie jest zaproszenie do słabości. To najtrudniejsza rzecz, jaka istnieje - użyć całej swojej siły nie po to, żeby brać, lecz żeby dawać.

I tu jest genialność Chrystusa jako wzoru męskości: łączy w sobie to, co kultura rozdziera na dwa bieguny. Alfa mówi: bądź twardy, nigdy nie okazuj serca. Wykastrowany chłopiec mówi: bądź miękki, wyrzeknij się siły. Jezus jest jednym i drugim naraz - i dlatego jest pełnią, a nie żadną z połówek.

Jest dość silny, by wziąć bicz i wypędzić przekupniów ze świątyni:

Wówczas sporządziwszy sobie bicz ze sznurów, powypędzał wszystkich ze świątyni, także baranki i woły, porozrzucał monety bankierów, a stoły powywracał.

- J 2:15 (BT)

I ten sam Człowiek, dwa rozdziały dalej, stoi nad grobem przyjaciela i nie wstydzi się łez:

Jezus zapłakał.

- J 11:35 (BT)

Ten sam Jezus, który przewraca stoły, płacze nad zmarłym przyjacielem. Ten sam, który gromi faryzeuszy, bierze dzieci na kolana. Ten sam, przed którym drżą demony, klęka przed uczniami i myje im nogi:

Jeżeli więc Ja, Pan i Nauczyciel, umyłem wam nogi, to i wyście powinni sobie nawzajem umywać nogi.

- J 13:14 (BT)

Zobacz, co tu się dzieje. Największy z ludzi robi to, co należało do najniższego niewolnika. Nie dlatego, że jest słaby - lecz dlatego, że jest tak silny, iż stać go na uniżenie się bez lęku o utratę godności. Tylko naprawdę mocny człowiek może uklęknąć i nie poczuć, że coś traci. Słaby musi ciągle udowadniać swoją pozycję. Mocny może ją złożyć w darze.

A wszystko to prowadzi do jednego, ostatecznego aktu, w którym siła i miłość spotykają się bez reszty:

Nikt Mi go nie zabiera, lecz Ja od siebie je oddaję. Mam moc je oddać i mam moc je znów odzyskać.

- J 10:18 (BT)

To jest szczyt męskości według Biblii. Krzyż nie był bezradnością ofiary, którą przytłoczyła przemoc. Był świadomym wyborem najsilniejszego. “Nikt Mi go nie zabiera - Ja od siebie je oddaję.” Oto siła doskonale opanowana i dobrowolnie złożona w darze. Chesterton miał rację: najwyższa odwaga to pragnienie życia, które przybiera postać gotowości, by umrzeć. Dokładnie to zrobił Chrystus.

I dlatego, gdy Paweł szuka wzoru dla mężów, nie sięga po żadnego wojownika ani króla, lecz właśnie po Ukrzyżowanego:

Mężowie, miłujcie żony, bo i Chrystus umiłował Kościół i wydał za niego samego siebie.

- Ef 5:25 (BT)

To zdanie rozbraja kult alfy skuteczniej niż jakikolwiek wykład o “szacunku dla kobiet”. Bo kultura dominacji mówi mężczyźnie: bądź głową, każ sobie służyć, to twoje kobiety mają się poświęcać dla ciebie. A Paweł odwraca to całkowicie: chcesz być głową na wzór Chrystusa? To bądź pierwszym, który się poświęca, nie pierwszym, któremu się usługuje. Chrystus jako Głowa Kościoła nie wysłał Kościoła na śmierć za siebie - sam poszedł na śmierć za Kościół. Głowa według Biblii to ten, kto ginie pierwszy. To całkowite przeciwieństwo “kobieta to własność”. To raczej: “kobieta to ktoś, za kogo mam być gotów oddać życie”.

Oto wzór, który przecina obie karykatury jednym cięciem. Nie bierny chłopiec, który porzuca posterunek. Nie apodyktyczny samiec, który każe wszystkim wokół służyć sobie. Lecz mocny mężczyzna, który staje na straży i oddaje siebie. Nie Cezar. Chrystus.

”A co z…?” - trzy zarzuty, które trzeba rozbroić

Uczciwość wymaga, żebym wziął na warsztat najmocniejsze zarzuty przeciwko takiemu obrazowi męskości. Bo padają często i brzmią przekonująco.

”To przecież przestarzały patriarchat”

Pierwszy zarzut jest najgłośniejszy. “Mężczyzna jako głowa, mężczyzna, który przewodzi - to zwyczajny patriarchat, narzędzie ucisku kobiet.” Ale przeczytaj jeszcze raz, jak Biblia definiuje to przewodzenie. Głowa to nie ten, kto rządzi z góry, lecz ten, kto pierwszy się poświęca. Model z Listu do Efezjan nie daje mężczyźnie licencji na dominację - odbiera mu ją. Nakłada na niego najcięższy obowiązek ze wszystkich: kochać tak, jak Chrystus, czyli być gotowym oddać życie.

To, co ludzie nazywają “patriarchatem” i słusznie potępiają - mężczyzna wykorzystujący siłę, by poniżać i brać - jest w Biblii nie realizacją męskości, lecz jej zdradą. To Adam zrzucający winę na kobietę, a nie Chrystus oddający za nią życie. Biblia nie uświęca męskiej dominacji. Ona ją demontuje, zastępując krzyżem.

A równocześnie Pismo z całą mocą broni równej godności mężczyzny i kobiety:

Nie ma już Żyda ani poganina, nie ma już niewolnika ani człowieka wolnego, nie ma już mężczyzny ani kobiety, wszyscy bowiem jesteście kimś jednym w Chrystusie Jezusie.

- Ga 3:28 (BT)

Równi w godności, równi w wartości, równi wobec Boga - a przy tym różni w powołaniu. Różnica ról nie oznacza nierówności wartości, tak jak różnica między dłonią a okiem nie czyni jednego lepszym od drugiego. To nie hierarchia lepszych i gorszych. To harmonia różnych.

”Ale Jezus był łagodny - to raczej argument za miękkim facetem”

Drugi zarzut przychodzi z przeciwnej strony. “Skoro wzorem jest Jezus, który płakał, błogosławił dzieci i mówił o miłości, to znaczy, że prawdziwy mężczyzna ma być po prostu delikatny i uległy.” Ale to nieporozumienie opiera się na tym samym błędzie, co cała reszta - myli łagodność ze słabością.

Widzieliśmy już, że biblijna łagodność (praus) to okiełznany koń bojowy: pełnia siły pod pełną kontrolą. Jezus był łagodny i przewracał stoły. Był czuły wobec skruszonych i miażdżący wobec obłudników. Płakał nad Jerozolimą i nazwał faryzeuszy plemieniem żmijowym. Łagodność Chrystusa nie była brakiem siły - była siłą, która wie, kiedy uderzyć, a kiedy się pochylić. Miękki facet nie ma tej mocy w ogóle. Twardziel ma ją, ale nie panuje nad nią. Tylko mężczyzna na wzór Chrystusa ma jedno i drugie: potęgę i panowanie nad nią.

”Męskość to tylko konstrukt kulturowy”

Trzeci zarzut jest najgłębszy, bo podważa sam fundament. “Nie istnieje żadna ‘prawdziwa męskość’. To konstrukt, wymysł danej epoki i kultury. Możemy go dowolnie przedefiniować albo znieść.” Ale Biblia od pierwszego rozdziału mówi coś przeciwnego:

Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz, na obraz Boży go stworzył: stworzył mężczyznę i niewiastę.

- Rdz 1:27 (BT)

Różnica między mężczyzną a kobietą nie jest wynalazkiem patriarchatu ani umową społeczną. Jest wpisana w akt stworzenia, w zamysł Boga, w samą strukturę tego, kim jest człowiek. To nie kultura wymyśliła płeć - to Bóg ją ustanowił i nazwał “bardzo dobrą”. Owszem, kultury różnie ubierały męskość w zwyczaje i stroje. Ale pod tymi zmiennymi warstwami leży coś stałego, czego żadna epoka nie wynalazła i żadna nie zdoła znieść. Pisałem o tym szerzej, analizując, jak współczesność próbuje przedefiniować samego człowieka, w tekście Kim jest człowiek?.

Trzy postawy wobec męskości

Adamie, gdzie jesteś?

Wróćmy do pytania, które Bóg zadał na samym początku - bo ono nigdy nie przestało brzmieć. “Gdzie jesteś?”

Kryzys męskości nie jest tak naprawdę nowym zjawiskiem. To Boże pytanie, powtarzane nad kolejnymi pokoleniami mężczyzn, którzy porzucili swój posterunek i schowali się w krzakach - dziś w krzakach z ekranów, gier i wygodnego “nie muszę się do niczego zobowiązywać”. Świat, widząc to zagubienie, podbiega z dwoma kostiumami. Jeden mówi: “przebierz się za przepraszającego chłopca, który wstydzi się swojej siły”. Drugi: “przebierz się za twardego samca, który każe wszystkim sobie służyć”. Oba są tanie. Oba są kłamstwem. I żaden nie odpowiada na pytanie Boga.

Chrystus proponuje coś trudniejszego i nieskończenie większego. Nie pyta cię, czy jesteś wystarczająco delikatny ani czy jesteś wystarczająco twardy. Pyta, czy jesteś gotów stanąć tam, gdzie powinieneś - i oddać siebie za tych, których ci powierzył. Być dość silnym, by służyć. Dość mocnym, by uklęknąć. Dość odważnym, by zamiast chować się jak Adam, odpowiedzieć jak prorocy: oto jestem.

To nie jest śmierć męskości. To jej zmartwychwstanie.